
🌾امام باقر عليه السلام:«إنّي لَأكْرَهُ أن يكونَ مِقدارُ لِسانِ الرجُلِ فاضِلاً على مِقدارِ عِلمِهِ، كما أكرَهُ أن يكونَ مِقدارُ عِلمِهِ فاضِلاً على مِقدارِ عَقلِهِ؛ من خوش ندارم كه اندازه زبان مرد، فزونتر از اندازه دانش او باشد؛ چنان كه خوش ندارم اندازه دانش او، فزونتر از اندازه خرد او باشد.»
این روایت، سه سطح را در وجود ما ترسیم میکند که باید با هم «تراز» باشند:
۱. سطحِ خرد (عقل): زیربنا و موتور محرک است.
۲. سطحِ دانش (علم): محتوا و سوختی است که به موتورِ عقل میرسد.
۳. سطحِ زبان (بیان): خروجی و ویترینِ شخصیت ماست.
⚠️ خطراتِ عدمِ توازن:
وقتی زبان از علم جلوتر باشد: دچار “پُرگوییِ جاهلانه” میشویم. حرفهایی میزنیم که در عمقِ وجودمان به آن باور نداریم یا علمش را نداریم. (آسیبِ اعتبار اجتماعی)
وقتی علم از خرد جلوتر باشد: دچار “تحجر” یا “غرورِ علمی” میشویم. دانستههای زیادی داریم، اما نمیدانیم کجا، کی و چطور از آنها استفاده کنیم! (آسیبِ کارکردی) 📚
بنابراین بهترین این است:
🔺 قبل از هر سخن: از خود بپرسیم «آیا به اندازه این حرف، دانش و تخصصِ کافی دارم؟»
🔹 قبل از هر اظهار نظر: از خود بپرسیم «آیا خرد و مصلحتسنجیِ من، این حجم از دانستهها را تأیید میکند؟»
عقلِ سلیم، پیشنیازِ علمِ نافع است؛ و علمِ نافع، پیشنیازِ کلامِ مؤثر.
بیایید پیش از آنکه «سخنگو» باشیم، «خردمند» باشیم. ⚖️🌱*
📚ميزان الحكم، جلد۱۰، صفحه۱۹۵
#تلنگر